İhtiyati Haciz ve İhtiyati Hacizde Teminat

İhtiyati haciz en basit tanımıyla yalnızca para alacakları için uygulanabilir olan ve alacaklının alacağına zamanında kavuşmasını güvence altına alan bir haciz yoludur. İhtiyati haciz talebinde bulunabilmenin belirli şartları mevcut olup her alacaklı bu yola başvuramamaktadır. Örneğin; alacağı rehinle teminat altına alınmış olan alacaklı ihtiyati haciz yoluna başvuramamaktadır. Yine para alacağı dışında başka bir alacağı mevcut olan alacaklı da ihtiyati haciz yoluna başvuramamaktadır. Kural olarak vadesi gelmiş olan (muaccel) para alacakları için ihtiyati haciz yoluna başvurulabilir ancak alacaklı vadesi gelmemiş (müeccel) para alacaklarının zamanında tahsili için de belirli şartlar dahilinde ihtiyati haciz yoluna başvurabilmektedir. Müeccel para borcunun alacaklısı ihtiyati haciz talebinde bulunacak ise muhakkak borçlunun mal kaçırma gayesinde olduğunu ve bu amaca yönelik hileli işlemler yaptığını ispat etmek durumundadır. Aksi halde alacaklının müeccel para alacağı için ihtiyati haciz kararı kabul edilmeyecektir. İhtiyati haciz kararı her halde mahkemeden talep edilmek zorundadır. İcra Müdürlüğü’nün ihtiyati haciz kararı verme görev ve yetkisi bulunmamaktadır. Ancak elbette ki mahkeme tarafından verilecek ihtiyati haciz kararı İcra Müdürlüğü vasıtasıyla uygulanabilecektir.

Alacaklı tarafından mahkemeye yazılı olarak yapılacak ihtiyati haciz talepli başvuru incelenerek ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için gerekli şartların mevcut olduğu anlaşılır ise borçlunun malları hakkında ihtiyati haciz kararı verilir. İhtiyati haciz talebinin mahkemece reddolunması durumunda alacaklı, bu ret kararına karşı doğrudan Bölge Adliye Mahkemesi’nde istinaf yoluna başvurabilecektir.

Alacaklının ihtiyati haciz talebini kabul eden mahkeme, kararın uygulanabilir olması için alacaklı tarafından belirli bir miktarda teminat yatırılmasına karar verebilir. Bu teminat, alacaklının ileride haksız çıkması ihtimali gözetilerek hükmolunan bir teminat olup, mahkeme veznesine alacaklı tarafından depo edilir. Daha sonra açıklanacağı üzere alacaklı tarafından mahkeme veznesine depo edilen teminat, belirli şartların gerçekleşmesi halinde alacaklı tarafından tekrar alınabilecektir.

İhtiyati haciz kararı verilirken mahkeme, alacaklının para alacağının %10’u ila %15’i arasında bir teminatın mahkeme veznesine depo edilmesine karar verebilir. Alacaklı ancak teminat miktarını depo ettikten sonra ihtiyati haciz kararının uygulanmasını isteyebilir.

Alacak bir ilama dayanıyorsa mahkeme tarafından teminat yatırılması şart koşulmaksızın ihtiyati haciz kararı verilir. Zira alacaklının alacaklı olduğu bir ilam ile hüküm altına alınmıştır. Alacak, ilama dayanmamakla birlikte ilam niteliğinde bir belgeye dayanıyor ise ihtiyati haciz kararının teminata bağlanıp bağlanmayacağı mahkemenin takdirindedir. Fakat alacak ilama ya da ilam niteliğinde bir belgeye dayanmıyor ise mahkeme ihtiyati haciz kararı verirken muhakkak ki alacağın %10’u ila %15’i arasında bir teminat yatırılmasına karar vermek zorundadır.

Alacaklı her halükarda ihtiyati haciz kararının verilmesinden itibaren 10 gün içerisinde İcra Müdürlüğüne başvurarak kararın uygulanmasını talep etmek zorundadır. Aksi takdirde ihtiyati haciz kararı kendiliğinden ortadan kalkmaktadır.