Terk nedeniyle boşanma davası nasıl açılır? TMK 164. maddeye göre terk edilmiş eşin hakları, dava şartları ve Yargıtay kararları ile birlikte açıklıyoruz.
Terk sebebiyle boşanma davası, Türk Medeni Kanunu’nun 164. maddesi kapsamında düzenlenmiş özel bir boşanma nedenidir. Evlilik birliğini sona erdirmek isteyen ancak eşinin ortak hayatı terk ettiğini düşünen bireyler için bu dava türü önemli bir hukuki yoldur.
Terk Sebebiyle Boşanma Davası Açma Şartları Nelerdir?
Türk Medeni Kanunu’na göre terk nedeniyle boşanma davası açılabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmiş olması gerekir:
- Eşlerden biri, ortak yaşamı sürdürme iradesi olmaksızın evi terk etmiş olmalıdır.
- Terk hali, en az 6 ay kesintisiz devam etmelidir.
- Terk eden eşe, mahkeme veya noter aracılığıyla ihtar çekilmiş olmalıdır.
- Bu ihtara rağmen eş 2 ay içinde eve dönmemişse, terk sebebine dayanarak boşanma davası açılabilir.
Bu şartların sağlanması hâlinde, terk edilen eş Aile Mahkemesi’nde boşanma davası açma hakkına sahiptir.
Yargıtay’ın Terk Nedeniyle Boşanma Davalarına Yaklaşımı
Yargıtay, terke dayalı boşanma davalarında usulüne uygun ihtarın varlığını ve süre şartlarının tam olarak gerçekleşmesini aramaktadır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2017/5342 E., 2018/10003 K., 04.12.2018 T.:
“Terk ihtarının usulüne uygun yapılmadığı, davalıya tebliğ edilmediği ve bu nedenle 2 aylık sürenin başlamadığı anlaşılmaktadır. Terk koşulları oluşmadan açılan boşanma davasının kabulü isabetsizdir.”
Terk Sebebiyle Boşanma Davası ile Genel Boşanma Davası Arasındaki Farklar
Terk nedeniyle açılan boşanma davaları, TMK m. 166’ya dayanan evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine göre farklıdır. Özellikle:
– Terk davalarında ihtar zorunludur.
– Terk eden eşe ihtar çekilmesi, öncesindeki kusurlu davranışların affedildiği anlamına gelebilir.
– Bu nedenle terk davası ile genel boşanma davası birlikte (terditli) açılamaz.
Yargıtay Kararıyla Açıklama:
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2021/3826 E. – 2021/5098 K. sayılı kararında:
“Terk ihtarı çekilerek eşe dön çağrısı yapılmışsa, ihtar öncesindeki kusurlar affedilmiş sayılır. Bu nedenle, TMK 166/1 uyarınca açılan boşanma davası bu kusurlara dayanamaz.”
Sıkça Sorulan Sorular
❓ Terk Eden Eşe Dava Ne Zaman Açılır?
İhtar sonrası 2 ay geçmesine rağmen eş hâlâ dönmemişse dava açılabilir.
❓ Noterden ihtar çekmeden dava açabilir miyim?
Hayır. Terk nedeniyle boşanma davası için usule uygun ihtar şarttır.
❓ Eş evi terk etti ama 6 ay geçmeden dava açabilir miyim?
Hayır. 6 aylık kesintisiz terk süresi dolmadan dava açılamaz.
TERK SEBEBİNE DAYALI BOŞANMA DAVASI (TMK 164. Madde)
Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına yol açan nedenlerden biri de eşlerden birinin, evlilik sorumluluklarını yerine getirmeksizin ortak konutu terk etmesidir. Türk Medeni Kanunu’na göre terk, boşanma sebebi olarak kabul edilmiş ve belirli koşulların varlığı halinde terk edilen eşe boşanma davası açma hakkı tanınmıştır.
Terk Sebebine Dayalı Boşanma Şartları Nelerdir?
Türk Medeni Kanunu’nun 164. maddesine göre terk nedeniyle boşanma davası açılabilmesi için şu şartlar gereklidir:
Eşlerden biri, ortak hayatı sona erdirmek amacıyla evi terk etmiş olmalıdır. Zorunlu sebeplerle (sağlık, iş, askerlik gibi) evden ayrılmalar terk sayılmaz.
Terk durumu en az 6 ay kesintisiz sürmüş olmalıdır.
Terk eden eşe mahkeme veya noter aracılığıyla ihtar gönderilerek eve dönmesi istenmiş olmalıdır.
Bu ihtara rağmen eş 2 ay içinde eve dönmemiş olmalıdır.
Bu şartlar sağlandığında terk edilen eş Aile Mahkemesi’nde boşanma davası açabilir.
Yargıtay’ın Konuya Bakışı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, terke dayalı boşanma davasında aranan şartlara özellikle dikkat edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır:
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2017/5342 E., 2018/10003 K., 04.12.2018 T. sayılı kararında;
“Terk ihtarının usulüne uygun yapılmadığı, davalıya tebliğ edilmediği ve bu nedenle davalının eve dönmesi için verilen 2 aylık sürenin işlemeye başlamadığı anlaşılmaktadır. Terk koşulları gerçekleşmeden açılan boşanma davasının reddine karar verilmesi gerekirken, kabulü isabetsiz olmuştur.”
Terke dayalı boşanma davalarında dikkat edilmesi gereken bir diğer husus ise; Terk sebebine dayalı boşanma davası ile evlilik birliğinin temelden sarsılmasına dayalı boşanma davası terditli şekilde açılamamaktadır. Zira; terk sebebi ile açılan boşanma davalarında terk eden eşe eve dönmesi hususunda ihtarname gönderilmesi; ihtarname tarihine kadar terk eden eş tarafından gerçekleştirdiği kusurlu davranışların affedilmesi, hoşgörü ile karşılanması anlamına gelmektedir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 21.06.2021 T, 2021/3826 Esas ve 2021/5098 Karar sayılı ilamında;
‘…Dosyanın tetkikinden, davalı-davacı erkeğin kadına 04/11/2015 tarihinde terk ihtarı çektiği, asıl davanın 28/12/2015 ve birleşen davanın 10/02/2016 tarihinde açıldığı ve her iki tarafın da dilekçelerinde terk ihtarına delil olarak dayandıkları anlaşılmıştır. Davalı-davacı eş terk ihtarı çekmekle eşinin ihtar istek tarihinden önceki kusurlu davranışlarını affetmiş, en azından hoşgörüyle karşılamış olur. Affedilmiş veya hoşgörüyle karşılanmış olaylar da Türk Medeni Kanunu’nun 166/1. maddesine dayalı boşanma davası için boşanma sebebi olarak kabul edilemez. İhtar istek tarihinden sonra davacı-davalı kadına yüklenebilecek kusurlu bir davranış bulunmamaktadır. Türk Medeni Kanunu’nun 166/1. maddesi uyarınca boşanmaya karar verebilmek için davalının az da olsa kusurunun varlığı gerekir. Davacı-davalı kadına affedilebilecek bir kusur bulunmadığına göre, erkeğin birleşen davasının reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir…” şeklinde hüküm tesis edilmiştir. Ancak belirtmek isteriz ki; terk vakıasının yaşanmasından sonra eşlerin birbirlerine karşı kusurlu davranışları TMK 166 uyarınca genel ve diğer hükümler uyarınca özel boşanma sebebi yapılabilir.
Av. Aybala ZİNGİR